Bảo quản insulin mùa lạnh và khi đi xa: tránh đông đá, quá nóng

Insulin chưa mở nên được giữ trong ngăn mát tủ lạnh ở khoảng 2–8°C và dùng được đến hạn in trên bao bì. Lọ hoặc ống insulin đã đưa ra ngoài có thể để ở nhiệt độ phòng khoảng 15–30°C tối đa 28 ngày. Hai điều cần tránh tuyệt đối là để insulin đông đá và để nó trong chỗ quá nóng như cốp xe hay bậu cửa nắng, vì insulin bị đông thì không được dùng nữa.

Con số cần nhớ

Các mốc dưới đây lấy từ hướng dẫn bảo quản insulin của FDA. FDA ghi theo độ F; bảng đã quy đổi gần đúng sang độ C.

Một số loại bút insulin thế hệ mới có quy định riêng dài hơn. Vì vậy, tờ hướng dẫn đi kèm sản phẩm bạn đang dùng luôn là căn cứ cuối cùng.

Mùa rét miền Bắc: nguy cơ đông đá ít ai để ý

Nhiều người nghĩ trời lạnh thì insulin càng an toàn. Thực tế, rủi ro mùa đông thường đến từ tủ lạnh chứ không phải từ thời tiết. Ngăn mát ở nhiều tủ gia đình có những vị trí sát dàn lạnh hoặc gần ngăn đá, nhiệt độ có thể xuống dưới 0°C. Đặt insulin sát vách sau của tủ là cách dễ làm nó đông mà không biết.

• Để insulin ở giữa ngăn mát hoặc ngăn cánh cửa, không đặt sát dàn lạnh và không bao giờ cho vào ngăn đá.
• Nếu tủ có chế độ siêu lạnh để cấp đông đồ Tết, nên kiểm tra lại vị trí đặt insulin.
• Khi đi xe máy đường dài trong gió rét, giữ bút insulin trong túi áo bên trong thay vì treo ngoài xe.
• Bút đang dùng thì không cần cất lại vào tủ lạnh, miễn là vẫn trong giới hạn nhiệt độ và số ngày cho phép.

FDA lưu ý insulin mất dần hiệu lực khi tiếp xúc với nhiệt độ khắc nghiệt càng lâu, dù là nóng hay lạnh. Insulin kém hiệu lực sẽ không gây ngộ độc, nhưng khiến đường huyết khó kiểm soát mà người bệnh không hiểu vì sao.

Chuẩn bị trước chuyến đi xa

Cuối năm là mùa du lịch, công tác và về quê. Một chuyến đi suôn sẻ với người dùng insulin bắt đầu từ vài ngày trước khi khởi hành:

1. Tính số ngày đi, mang lượng insulin, kim tiêm, que thử đường huyết nhiều hơn nhu cầu để phòng trễ chuyến hoặc làm rơi.
2. Chia insulin thành hai phần cất ở hai túi khác nhau, phòng khi thất lạc một túi.
3. Dùng túi giữ nhiệt chuyên dụng. Nếu dùng đá khô hoặc đá viên, đặt một lớp khăn ngăn để insulin không chạm trực tiếp vào đá.
4. Mang theo đơn thuốc hoặc giấy xác nhận bệnh. NHS khuyên người bệnh đái tháo đường type 1 xin thư xác nhận của bác sĩ trước khi ra nước ngoài.
5. Ghi nhớ giờ tiêm theo giờ địa phương nếu đi qua múi giờ khác, và hỏi bác sĩ cách điều chỉnh.

Đi máy bay

Không gửi insulin trong hành lý ký gửi. Khoang hàng có thể rất lạnh, hành lý có thể bị thất lạc hoặc trễ. Giữ insulin và dụng cụ trong hành lý xách tay, thông báo với nhân viên an ninh soi chiếu khi cần.

Đi ô tô, xe khách

Không để insulin trong cốp, trên taplo hay sát cửa kính có nắng chiếu. Ngay cả mùa đông, ô tô đỗ ngoài nắng buổi trưa vẫn có thể nóng hơn nhiều so với bên ngoài.

Về quê ăn Tết, ở nhà người thân

Nhà ở quê có thể không có tủ lạnh, hoặc tủ lạnh chật kín đồ Tết và bị mở liên tục. Hỏi trước gia chủ để dành một góc ngăn mát cho insulin dự trữ, bọc trong hộp nhựa có ghi tên để không ai vô tình chuyển vào ngăn đá. Bút đang dùng hằng ngày thì giữ bên mình, cất nơi thoáng mát, tránh để gần bếp than, lò sưởi hay máy sưởi dầu đang bật. Trẻ nhỏ trong nhà cũng là lý do để cất kim tiêm và bút insulin ngoài tầm với.

Kiểm tra trước mỗi lần tiêm

Trước khi tiêm, hãy liếc qua lọ hoặc bút insulin. Insulin trong suốt mà thấy vẩn đục, có hạt, đổi màu, hoặc insulin dạng đục mà vón cục không tan đều khi lăn nhẹ thì không nên dùng. Ghi ngày mở nắp lên bút hoặc lọ để biết khi nào hết hạn 28 ngày, kể cả khi vẫn còn thuốc.

Insulin đến tay người bệnh đã đi qua một chuỗi giữ lạnh dài từ nhà sản xuất, kho phân phối đến nhà thuốc. Bài về xây dựng chuỗi cung ứng dược phẩm an toàn giải thích vì sao khâu bảo quản ở mỗi mắt xích đều quan trọng. Khâu cuối cùng nằm trong tay chính người dùng.

Đề phòng hạ đường huyết khi đi xa

Lịch ăn uống đảo lộn, đi bộ nhiều khi tham quan, tiệc tùng cuối năm đều dễ khiến đường huyết dao động. Theo NHS, hạ đường huyết thường được xử trí khi đường huyết dưới 4 mmol/L, với các dấu hiệu như đói, chóng mặt, vã mồ hôi, run tay. Người bệnh nên luôn mang theo đồ ngọt hấp thu nhanh như kẹo hoặc viên glucose, và cho người đi cùng biết cách giúp đỡ. Nếu đang lái xe mà thấy dấu hiệu hạ đường huyết, cần dừng xe ngay.

Đừng tự thay đổi liều insulin vì đi chơi vài ngày. Hãy trao đổi kế hoạch với bác sĩ điều trị trước chuyến đi. Các nguyên tắc chung về dùng thuốc theo chỉ định có trong bài lưu ý y khoa khi sử dụng thuốc theo đơn.

Khi lỡ để insulin sai nhiệt độ

Nếu insulin đã đông đá, hãy bỏ đi, không rã đông để dùng lại. Nếu insulin bị để nơi nóng một thời gian, theo dõi đường huyết sát hơn và thay lọ mới càng sớm càng tốt, như FDA khuyến nghị thay thế insulin đã chịu nhiệt độ khắc nghiệt khi có nguồn bảo quản đúng. Khi không chắc, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ điều trị. Thông tin trong bài là kiến thức chung, không thay thế hướng dẫn riêng cho từng người bệnh.